L-Ispazju Ewropew tad-Data dwar is-Saħħa (EHDS) hija inizjattiva mill-Unjoni Ewropea (UE) immirata biex ittejjeb l-iskambju u l-aċċess għad-dejta tas-saħħa madwar l-UE. L-EHDS huwa mfassal biex jagħti s-setgħa lill-individwi billi jagħtihom iktar kontroll fuq id-dejta tas-saħħa personali tagħhom, filwaqt li jiffaċilita wkoll l-użu tad-dejta tas-saħħa għar-riċerka, l-innovazzjoni, it-tfassil tal-politika, u attivitajiet regolatorji.

Għanijiet Ewlenin tal-EHDS:

1. L-Għoti tas-Setgħa lill-Individwi:
   • Aċċess għad-Dejta tas-Saħħa Personali: L-individwi se jkollhom aċċess faċli għad-dejta elettronika tas-saħħa tagħhom, inkluż l-abbilità li jaqsmuha mal-professjonisti tal-kura tas-saħħa madwar l-UE.
   • Portabbilità tad-Dejta: Iċ-ċittadini se jkunu jistgħu jittrasferixxu d-dejta tas-saħħa tagħhom mingħajr xkiel bejn il-fornituri tal-kura tas-saħħa, anke bejn il-pajjiżi.
   • Kontroll u Privatezza: L-individwi se jkollhom kontroll fuq min jista’ jaċċessa d-dejta tagħhom u għal liema għanijiet, filwaqt li jiżguraw il-privatezza u l-protezzjoni tad-dejta f’konformità mar-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (GDPR).
2. Titjib fit-Twassil tal-Kura tas-Saħħa:
   • Interoperabbilità: L-EHDS għandu l-għan li jistandardizza l-formati u s-sistemi tad-dejta tas-saħħa biex jiżgura li d-dejta tkun tista’ tiġi faċilment kondiviża u mifhuma bejn is-sistemi tal-kura tas-saħħa differenti fl-UE.
   • Kura tas-Saħħa bejn il-Pajjiżi: L-inizjattiva se tiffaċilita s-servizzi tal-kura tas-saħħa bejn il-pajjiżi, u tagħmilha aktar faċli għall-pazjenti biex jirċievu trattament f’pajjiżi oħra tal-UE.
3. Appoġġ għar-Riċerka u l-Innovazzjoni:
   • Użu Sekondarju tad-Dejta: L-EHDS se joħloq qafas għall-użu sekondarju tad-dejta tas-saħħa għar-riċerka, l-innovazzjoni, is-saħħa pubblika, it-tfassil tal-politika, u skopijiet regolatorji. Dan jinkludi dejta anonimizzata jew psewdonimizzata.
   • Korpi ta’ Aċċess għad-Dejta: L-EHDS se jistabbilixxi korpi għall-aċċess għad-dejta f’kull stat membru tal-UE biex jissorvelja u jiffaċilita l-aċċess għad-dejta tas-saħħa għal użu sekondarju, filwaqt li jiżgura li d-dejta tintuża b’mod responsabbli u etiku.
4. Qafas Regolatorju:
   • Qafas Legali: L-EHDS se jkun appoġġjat minn qafas legali robust li jiżgura l-protezzjoni tad-dejta, is-sigurtà, u l-użu etiku tad-dejta tas-saħħa.
   • Governanza: L-inizjattiva se tistabbilixxi strutturi ta’ governanza kemm fil-livell tal-UE kif ukoll dak nazzjonali biex jissorveljaw l-implimentazzjoni u l-operat tal-EHDS.

Benefiċċji tal-EHDS:

• Għall-Pazjenti: Aċċess imtejjeb għad-dejta tas-saħħa, kontinwità aħjar tal-kura, u servizzi tal-kura tas-saħħa mtejba bejn il-pajjiżi.
• Għall-Fornituri tal-Kura tas-Saħħa: Kondiviżjoni aktar effiċjenti tad-dejta, riżultati tal-pazjenti mtejba, u piżijiet amministrattivi mnaqqsa.
• Għar-Riċerkaturi u l-Innovaturi: Aċċess għal minjiera ta’ dejta tas-saħħa li tista’ tmexxi avvanzi fir-riċerka medika, l-iżvilupp ta’ mediċina, u strateġiji tas-saħħa pubblika.
• Għal dawk li jfasslu l-politika: Dejta aħjar biex tinforma l-politiki tas-saħħa, timmonitorja t-tendenzi tas-saħħa pubblika, u tirrispondi għall-kriżijiet tas-saħħa.

Sfidi u Konsiderazzjonijiet:

• Privatezza u Sigurtà tad-Dejta: L-iżgurar lid-dejta tas-saħħa hi protetta u lid-drittijiet tal-privatezza tal-individwi huma rispettati hija ta’ importanza kbira.
• Interoperabbilità: Il-kisba ta’ skambju ta’ dejta bla xkiel f’diversi sistemi u teknoloġiji tal-kura tas-saħħa hija sfida teknika sinifikanti.
• Użu Etiku: Il-bilanċ tal-benefiċċji tal-kondiviżjoni tad-dejta mal-ħtieġa li jiġu protetti d-drittijiet tal-individwi u jiġi evitat l-użu ħażin tad-dejta.

IT-TIM TAL-PROĠETT

Il-Prof. Neville Calleja
Dott. Hugo Agius Muscat
Dott. Tristan Tilney
Is-Sa Dorita Buttigieg
Is-Sur Jonathan Gaffarena

Il-Korp Malti għall-Aċċess għad-Dejta dwar is-Saħħa (MHDAB) huwa parti minn inizjattiva Ewropea usa’, li tallinja mal-isforzi taħt il-qafas tal-EHDS, immirata biex tiffaċilita l-użu sekondarju tad-dejta tas-saħħa madwar l-UE għar-riċerka, l-innovazzjoni, tfassil ta’ politika, u skopijiet regolatorji.

L-MHDAB qed jitwaqqaf biex itejjeb il-ġestjoni u l-aċċessibbilità tad-dejta tas-saħħa, billi jiffoka fuq l-iżvilupp ta’ erba’ kapaċitajiet tan-negozju diġitali u taqsima iddedikata għall-kwalità tad-dejta tas-saħħa (fil-pakketti ta’ xogħol li ġejjin):

1. Katalgu tal-Metadejta: Se jiġi stabbilit katalgu nazzjonali tad-dejta tas-saħħa biex jorganizza u jippreżenta metadejta minn reġistri eżistenti tas-saħħa pubblika. Dan se jkun aċċessibbli għall-pubbliku, li jippermetti lill-utenti jfittxu permezz tar-reġistri tad-dejta tas-saħħa. Din ir-riżorsa onlajn għandha l-għan li ttejjeb it-trasparenza u l-aċċessibbilità tad-dejta tas-saħħa.
2. Aċċess u Immaniġġjar tad-Dejta: L-iżvilupp jinkludi portal onlajn għall-immaniġġjar tal-applikazzjonijiet għall-aċċess tad-dejta. Dan il-portal se jservi bħala l-punt tad-dħul għall-applikazzjonijiet, fejn l-utenti jistgħu jissottomettu talbiet u jsegwu l-istatus tagħhom. Is-sistema se jkollha proċess ta’ login sikur biex tiżgura li l-utenti awtorizzati biss ikunu jistgħu jaċċessaw dejta sensittiva dwar is-saħħa.
3. Ambjent ta’ Ipproċessar Sikur: Se jinħoloq ambjent ta’ ipproċessar sikur għall-utenti tad-dejta biex janalizzaw id-dejta tas-saħħa b’mod sikur. Dan l-ambjent se jkollu software tal-istatistika għall-analiżi tad-dejta iżda se jirrestrinġi t-tniżżil ta’ dejta mhux ipproċessata biex jipproteġi l-privatezza. Is-sistema se żżomm logs ta’ aċċess, tissorvelja għal tentattivi multipli ta’ login falluti, u tindika attakki ċibernetiċi potenzjali.
4. Transborder Data Gateway: Se jiġi stabbilit portal diġitali biex jiffaċilita t-trasferiment ta’ dejta tas-saħħa għal użu sekondarju bejn il-pajjiżi, li jiżgura li Malta tkun tista’ tikkollabora internazzjonalment filwaqt li żżomm mal-istandards tal-protezzjoni tad-dejta.
5. Health Data Quality Unit: Din it-taqsima se tiffoka fuq iż-żamma u t-titjib tal-kwalità tad-dejta tas-saħħa. Hija se tkun responsabbli għat-twaqqif ta’ kontrolli ta’ konformità qabel ir-rilaxx tad-dejta u se taħdem lejn it-titjib kontinwu tal-istandards tad-dejta.
6. Konformità u Rappurtaġġ Pubbliku: Il-qafas se jinkludi kontrolli ta’ konformità mal-kriterji tal-GDPR qabel ma tiġi rilaxxata kwalunkwe dejta tas-saħħa. Se jiġi implimentat rappurtaġġ regolari lill-pubbliku biex tinżamm it-trasparenza u r-responsabbilità, li jipprovdi għarfien dwar il-proċess tal-aċċess għad-dejta u l-metriċi tal-prestazzjoni.

Skeda taż-Żmien u Implimentazzjoni: